StartWszystkie wpisyPolszczyzna od ręki Pana LiterkiWesprzeć, wrzeszczeć (a nie: wrzeszczyć)

Bezokolicznik wesprzeć jest formą dokonaną czasownika wielokrotnego wspierać i ma dwa znaczenia:

  1. ‘dać komuś wsparcie, opiekę, udzielić pomocy’,
  2. ‘oprzeć o coś, podtrzymać coś czymś’.

Funkcjonują również w polszczyźnie czasowniki zwrotne wesprzeć się i wspierać się, czyli

  1. ‘udzielić, udzielać sobie wzajemnie pomocy’,
  2. ‘oprzeć się, opierać się o coś, wspomóc się, wspomagać się czymś’.

Z odmianą czasownika wspierać (i wspierać się) kłopotu nie ma, gdyż mówi się i pisze w czasie teraźniejszym:

wspieram, wspierasz, wspiera; wspieramy, wspieracie, wspierają,

a w czasie przeszłym:

Quiz

wsparłam/wsparłem, wsparłaś/wsparłeś, wsparła, wsparł, wsparło; wsparłyśmy/wsparliśmy, wsparłyście/wsparliście, wsparły/wparli.

Należy za to uważać na formy koniugacyjne czasownika wesprzeć (i wesprzeć się) w czasie przyszłym i w trybie rozkazującym (w czasie przeszłym są takie same jak od wspierać). Oto one:

wesprę, wesprzesz, wesprze; wesprzemy, wesprzecie, wesprą oraz wesprzyj, wesprzyjmy, wesprzyjcie.

Jak widać, w 1 os. l. poj. mamy wesprę (a nie: wesprzę), a w 3 os. l. mn. wesprą (a nie: wesprzą).

Zdarza się, że pod wpływem rozkaźników zawierających cząstkę -yj niektórzy mówią z rozpędu wesprzyć zamiast wesprzeć. To oczywiście błąd!

Zwraca się na to uwagę w książce O dobrej i złej polszczyźnie Barbary Klebankowskiej, Witolda Kochańskiego i Andrzeja Markowskiego (Warszawa 1985, s. 166):

Błędem jest tworzenie bezokolicznika z końcówką analogiczną do form rozkaźnika, np. „wytrzyć” zamiast „wytrzeć”, „przetrzyć” zamiast „przetrzeć” [rozkaźniki to wytrzyj, wytrzyjmy, wytrzyjcie oraz przetrzyj, przetrzyjmy, przetrzyjcie – mój dopisek].

Zniekształcane bywają niekiedy inne bezokoliczniki kończące się na -eć. Niedawno wzburzony prezes PiS Jarosław Kaczyński krzyczał do opozycji w Sejmie:

Możecie sobie wrzeszczyć.

Owo wrzeszczyć zamiast wrzeszczeć wybrzmiało z jego ust dwukrotnie (odsłuchałem dźwięk w internecie uważnie…), tak więc nie da się tego zrzucić na nieumyślne uchybienie fonetyczne czy wadę wymowy polityka.

W tym wypadku na niepoprawną postać bezokolicznika z -yć miały niewątpliwie wpływ formy osobowe czasu teraźniejszego wrzeszczysz, wrzeszczy, wrzeszczymy, wrzeszczycie.

Pan Literka

Skomentuj

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Przewiń do góry