Jeśli chcemy zmniejszyć moc głośników w radiu, magnetofonie, telewizorze czy smartfonie, mówimy: ściszyć (radio, magnetofon, smartfon, telewizor) bądź przyciszyć (radio, magnetofon, smartfon, telewizor).

Jak jednak wygląda sprawa, kiedy chodzi o czynność odwrotną (‘sprawić, by coś było głośniejsze’)?

Czy wolno powiedzieć podgłośnić (radio, magnetofon, smartfon, telewizor)? A może pogłośnić (po-, a nie pod-)?

Słowniki języka polskiego nie notują takich czasowników (z wyjątkiem Wielkiego słownika ortograficznego PWN pod redakcją E. Polańskiego, Warszawa 2017, s. 874 i s. 883).

„Lepszy” wydaje się ten drugi – pogłośnić, w wariancie niedokonanym pogłaśniać, podobny do istniejących w polszczyźnie bezokoliczników nagłośnić, nagłaśniać (np. ‘pomieszczenie, by wszędzie dźwięk był słyszalny’),

Czasownik pogłośnić pochodzi od przymiotnika głośny i słowotwórczo jest poprawny, ponieważ tego typu czasowniki odprzymiotnikowe tworzy się właśnie za pomocą przedrostka po- (np. pogorszyć się, polepszyć się).

Do form podgłośnić, podgłaśniać można zgłosić zastrzeżenia, gdyż przedrostek pod- służy do tworzenia czasowników od innych czasowników (np. podgotować coś, podmalować się, podgonić coś, podbiec gdzieś). Tymczasem w polszczyźnie nigdy nie było słowa głośnić

Mówmy więc raczej pogłośnić (radio, magnetofon, smartfon, telewizor), co znaczy sprawić, by radio, magnetofon, smartfon, telewizor miały co nieco większą głośność.

Niektórzy wolą jednak zwroty opisowe daj głośniej, zrób głośniej (radio, telewizor).

Pan Literka

 

Przewiń do góry