Chaszcze to inaczej ‘zarośla, gęste, dziko rosnące krzaki’.

Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN pod redakcją A. Markowskiego (Warszawa 2004, s. 117) podaje, że chodzi o plurale tantum, czyli wyraz niemający form l.poj., i że w dopełniaczu można mówić i pisać (tych) chaszczy lub (tych) chaszczów.

Dawniej jednak autorzy słowników stawiali rzecz nieco inaczej. Aprobowali formę l.poj. (ten) chaszcz, a w II przypadku (tego) chaszczu.

XIX-wieczny Słownik języka polskiego (tzw. wileński) wydany staraniem M. Orgelbranda (Wilno 1861, część I, s. 145) zamieszczał hasło chaszcz, -u, odsyłając zainteresowanych do słowa gąszcz ‘gęstwina’.

Skoro był gąszcz, uznano, że może być i chaszcz.

Po pół wieku powtórzył to Słownik języka polskiego (tzw. warszawski) J. Karłowicza, A. Kryńskiego i W. Niedźwiedzkiego (Warszawa 1900, t. I, s. 273): chaszcz ‘gąszcz, gęstwa, gęstwina’, l.mn. chaszcze.

Chaszcz miał znaczyć to samo, co chróst, zapisywany jeszcze wtedy przez ó (dzisiaj obowiązuje pisownia chrust).

Formę syngularną chaszcz odnotował kilkanaście lat później Słownik ilustrowany języka polskiego M. Arcta (Warszawa 1916, s. 96).

We wspomnianym słowniku warszawskim w nawiasie podano jednak, że jest to zapożyczenie z języka ukraińskiego, od wyrazu хащі [wym. χašči] (ch = χ, sz = š, cz = č), występującego wyłącznie w postaci pluralnej (bez form l.poj.).

Prawdopodobnie ta uwaga spowodowała, że w słownikach języka polskiego wydanych po drugiej wojnie światowej (np. w Słowniku języka polskiego PAN pod redakcją W. Doroszewskiego, Warszawa 1958, t. I, s. 841) znalazły się już wyłącznie chaszcze z kwalifikatorem: blp (tzn. ‘bez l.poj.’).

Dodam, że piszemy chaszcze dlatego, iż ukraińską literę х oddajemy w transkrypcji polskiej właśnie przez ch.

Pan Literka

Dodaj komentarz

Strona wykorzystuje Akismet do ograniczania spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są Twoje dane dotyczące komentarzy.

Przewiń do góry