StartWszystkie wpisyHomonimy, homofony, homografy

Ci z Was, którzy regularnie czytają „Polszczyznę od ręki…”, z pewnością pamiętają o tym, że wspominałem już na tym łamach o pewnym zjawisku w gramatyce polskiej zwanym homonimią. A może uczyliście się o tym w szkole?

Tak czy inaczej posłuchajcie…

Homonimami (z gr. homōnymía ‘współimienność’) nazywa się wyrazy o identycznym brzmieniu lub pisowni (czasem i brzmieniu, i pisowni), ale o różnym znaczeniu, często też o różnej etymologii, kategorii gramatycznej i odmianie, np.

bród (‘płycizna’)                    brud (‘zanieczyszczenie’)

bryg (statek żaglowy’)           bryk (‘podręcznik’)

Quiz

cham (‘prostak’)                     ham (‘łakome połknięcie’)

chart (‘rasa psa’)                    hart (‘siła, moc’)

czad (‘gaz’)                            czat (‚pogawędka internetowa’)

ląd (‘ziemia, kontynent’)        lont (‘przewód inicjujący wybuch ładunku’)

mariaż (‘małżeństwo’)           mariasz (‘gra w karty’)

masarz (‘producent wędlin’) masaż (‘zabieg leczniczy’)

przyrzec (‘przysiąc’)               przyżec (‘przypiec’)

rąb (‘część młota’)                  romb (‘figura geometryczna’)

rządny (‘gospodarny’)            żądny (‘spragniony’)

smok (‘legendarny potwór’)   smog (‘gęsta mgła za miastem’)

tępo (‘nieostro, bezmyślnie’)  tempo (‘szybkość, rytm’)

uwieść (‘oczarować’)             uwieźć (‘zabrać, wywożąc’)

zmożony (‘zwyciężony’)        zmorzony (‘utrudzony’)

zwarzyć (‘wytrącić białko’)    zważyć (‘zmierzyć ciężar’)

zwieść (‘oszukać’)                  zwieźć (‘wożąc’, zgromadzić coś’).

Wśród homonimów wyróżniamy:

homofony, czyli takie wyrazy, które mają identyczne brzmienie, ale różnią się pisownią i znaczeniem, np.

może – morze;

nienażarty (‘żarłoczny, nienasycony’) nie na żarty (‘naprawdę’)

oraz

homografy lub homogramy, tzn. wyrazy mające identyczną pisownię, różniące się jednak wymową i znaczeniem, np.

zamarzać [zamar-zać] – zamarzać (kogoś głodem) [zamażać];

cis [wym ci-s] ‘dźwięk’ i cis [ćis] ‘roślina’.

Jak widzicie, wyrazy może i morzehomofonami (bo się je tak samo wymawia), ale nie homografami / homogramami (ponieważ się je inaczej zapisuje). Z kolei wyrazy cis i cishomografami (homogramami), ale nie homofonami.

Pan Literka

Przewiń do góry