StartWszystkie wpisyParafraza i peryfraza

Wyrazy parafraza i peryfraza są do siebie podobne. Różnią się jedynie początkowym członem (para– i pery-), kończą się zaś jednakowo na -fraza i dlatego trzeba uważać, żeby ich nie mylić i właściwie używać.

Parafraza (z gr. paraphrasis) jakichś słów, jakiejś wypowiedzi, jakiegoś tekstu to – mówiąc najogólniej – ‘swobodna, żartobliwa przeróbka, modyfikacja czegoś, ale przy zachowaniu sensu całości’.

Oto kilka przykładów parafraz znanych powiedzeń:

  •  jak sobie pościelesz, to mnie zawołaj (w oryginale …tak się wyśpisz);
  • kto rano wstaje, temu kleją się oczy (w oryginale …temu Pan Bóg daje);
  • gdyby kózka nie skakała, toby dostała jedynkę z wf. (w oryginale …toby nóżki nie złamała);
  • jak Cię widzą, to pracuj (w oryginale …tak Cię piszą);
  • gdzie dwóch się bije, tam korzysta dentysta (w oryginale …tam trzeci korzysta).

Przeciwieństwem parafrazy jest metafraza (z gr. metaphrasis ‘przekład’), czyli ‘dosłowne przetłumaczenie czegoś z jednego języka na inny’.

Peryfraza z kolei (z gr. periphrasis) to inaczej ‘wyrażenie tego samego innymi słowami, żeby osłabić sens i wymowę czegoś, a także uniknąć powtórzeń w wypowiedzi (jest więc peryfraza figurą stylistyczną).

Zapamiętajcie kilka wyrażeń i zwrotów omownych:

czwarta władza (media);
człowiek z blizną (Al Capone);
w stroju Ewy (nago);
warzywo filozofów (sałata);
Wietrzne Miasto (Chicago);
wrota Europy (Amsterdam);
brzydsza połowa (chłopcy, mężczyźni);
biała śmierć (narkotyki);
gumowe ucho (donosiciel);
sezon ogórkowy (lato);
pójść do Abrahama na piwo (umrzeć);
tam gdzie król chodzi piechotą (toaleta, ubikacja).

Jeśli Was to bardziej zaciekawiło, zajrzyjcie kiedyś do niezwykle ciekawej książki prof. Mirosława Bańki Słownik peryfraz, czyli  wyrażeń omownych PWN (Warszawa 2009, wyd. II).

Pan Literka

Przewiń do góry