Ciuciubabka to nazwa ‘starej dziecięcej zabawy, w której jeden z uczestników, mając zawiązane oczy, goni i próbuje schwytać innych’.
Słowniki języka polskiego notują jeszcze jedną (wtórną) definicję omawianego słowa. Podają, że przenośnie ciuciubabka jest także ‘sytuacją, w której bywa się zmuszonym do działania po omacku, na ślepo’.
Ciuciubabka stanowi dobrą zabawę ruchową dla dzieci w każdym wieku, zwłaszcza na świeżym powietrzu na koloniach i obozach.
Uczestnik, nazwany ciuciubabką, staje w środku koła i ma zawiązane chustką oczy. Ktoś z pozostałych uczestników zabawy okręca go dookoła i pyta:
– Ciuciubabko, na czym stoisz?
– Na beczce – odpowiada ciuciubabka.
– A co jest w tej beczce?
– Kapusta i kwas.
– No to, ciuciubabko, łap nas!
Ciuciubabka, poruszając się po omacku, stara się jak najszybciej kogoś złapać i dotykając go – rozpoznać (podać imię). Kiedy tego dokona – a nie jest to zadanie proste – ten ktoś zostaje za karę ciuciubabką. I zabawa zaczyna się od początku.
Słowniki etymologiczne podają, że w ciuciubabkę bawiono się już w początkach XIX w., z tym że dotyczyło to… osób dorosłych (zwykle kobiet na przyjęciach).
Rozrywką podobną do ciuciubabki był dupniak. Jedna osoba się nachylała, a pozostałe, stając za nią, uderzały ją klapsem (lżej lub mocniej) w tylną część ciała. Chodziło o to, by odgadnąć, kto to zrobił…
Warto wiedzieć, że na zabawę zwaną ciuciubabką mówiono przed wiekami ślepa babka (gdyż miała ona zakryte oczy, czyli była chwilowo „ślepa”).
W trakcie zabawy uczestnicy zachęcali ślepą babkę do działania szukającą ich po omacku słowami ciu, ciu, babko! Owo ciu, ciu (lub ciuciu) było pierwotnie ‘wołaniem na szczenięta’ (ciucia ‘mały pies’). I od tego ciu, ciu, babko powstał z czasem rzeczownik ciuciubabka.
Pan Literka