StartWszystkie wpisyPolszczyzna od ręki Pana LiterkiPiętnaście po 8.00, za piętnaście 8.00

W polszczyźnie od wiek wieków do określania czasu używa się przyimków po i za. Mówi się i pisze: jest piętnaście po ósmej, dziesięć po dziewiątej, dwadzieścia po jedenastej itp. oraz jest za piętnaście ósma, za dziesięć dziesiąta, za dwadzieścia jedenasta itp.

W domyśle chodzi, rzecz jasna, o dłuższe konstrukcje: jest piętnaście minut po godzinie ósmej, dziesięć minut po godzinie dziewiątej, dwadzieścia minut po godzinie jedenastej oraz jest za piętnaście minut godzina ósma, za dziesięć minut godzina dziesiąta, za dwadzieścia minut godzina jedenasta.

Nas przodkowie posługiwali się jeszcze niekiedy przyimkiem na i sformułowaniami jest 1. kwadrans na czwartą, 2. jest dwadzieścia na siódmą czy 3. są dwa kwadranse na szóstą, co odpowiednio oznaczało 1. ‘kwadrans po trzeciej, 2. ‘dwadzieścia po szóstej’ i 3. ‘dwa kwadranse po piątej’.

Tego rodzaju odczytywanie czasu wyszło jednak z użycia. Pojawiło się za to nowe.

Na przykład młode prezenterki w rozgłośniach radiowych (np. w Chillizet) upodobały sobie wyrażenia z przyimkiem przed. Kiedy informują, która akurat wybiła na zegarze godzina, z lubością mówią dwadzieścia pięć przed siódmą, piętnaście przed dziewiątą, pięć przed dziesiątą itp. Wtórują im niektórzy dziennikarze TVN24…

Skąd im się owo przed zamiast za wzięło? Może z anglicyzmu ten before noon (‘dziesięć [minut] przed południem’), ten before midnight (‘dziesięć [minut] przed północą’)?

Jeśli ma to jednak oznaczać kopiowanie angielskich określeń twenty five to seven, fifteen to nine, five to ten, to warto zapamiętać, że po polsku oddaje się to słowami dwadzieścia pięć do siódmej, piętnaście do dziewiątej, pięć do dziesiątej itp.

Pan Literka

1 komentarz

  1. ” są dwa kwadranse na szóstą, co oznaczało ‘kwadrans po trzeciej, ” – kwadrans oznaczał piętnaście minut. Dwa kwadranse oznaczało pół godziny i w efekcie w żaden sposób dwa kwadranse na szóstą (pół do szóstej) nie mogły oznaczać piętnaście po trzeciej. Coś wiec tu jakby nie „bałdzo”, ale jam stary dość i może czego nie dostrzegam? 🙂
    Pozdrawia serdecznie

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Przewiń do góry