StartWszystkie wpisyPorady językoweObwarzanek to nie bajgiel

Warto precyzyjnie używać tych nazw i wiedzieć też, co to jest precel

– Niektórzy na krakowski „obwarzanek” mówią niekiedy „bajgiel” lub „precel”. Tymczasem nie są to chyba określenia takie same. Zwrócił mi na to uwagę rodowity krakus. Proszę zatem o wyjaśnienie różnicy między „obwarzankiem”, „bajglem” i „preclem (e-mail od internautki).

obwarzanek
Obwarzanek

Obwarzanek rzeczywiście nie jest tym samym co bajgiel czy precel (patrz zdjęcie). Nie wszyscy o tym wiedzą i dlatego zdarza się, że ktoś nazwie obwarzanek preclem lub – rzadziej – bajglem, nie dostrzegając różnicy między nimi.

W rozmaitych punktach Krakowa z przeszklonych białych wózków (pojemników) sprzedaje się obwarzanki (kiedyś oferowano także precle, tzw. ósemki). Kosztują 2-2,5 zł. Za to od jakiego czasu można natrafić w mieście królów na bajgle (cena 2,80 zł). Są do dostania np. w lokalach piekarni i ciastkarni „Lajkonik” usytuowanych w centrum miasta.

Najpierw o obwarzankach (albo obarzankach; obydwa warianty tego słowa uznaje się za poprawne, drugi pozostaje zapisem uproszczonej wymowy, przejście -bwa– w –ba; patrz Wielki słownik ortograficzny PWN pod redakcją Edwarda Polańskiego, Warszawa 2017, s. 776).

Mimo to lepiej mówić i pisać obwarzanek.

Quiz

Obwarzanek przypomina kształtem wianek. Z odpowiednio przygotowanego i wyrośniętego ciasta (drożdże, mąka, sól, trochę cukru i rozpuszczonego masła) powstaje mączna kula, z której następnie odrywa się kawałki i formuje, splatając ze sobą dwa lub trzy wałeczki (tzw. sulki). W ten sposób tworzy się warkocz, który potem, kiedy połączy się końce sulek, układa się w pierścień.

Tak uformowane, surowe pierścienie przed upieczeniem wkłada się na chwilę do pojemnika z wrzącą wodą, czyli się je obgotowuje, obwarza (stąd nazwa obwarzanków, że ‘najpierw się je obwarza’). Kiedy wypłyną na powierzchnię, posypuje się je makiem, solą, sezamem bądź czarnuszką i dopiero wtedy piecze.

Warto wiedzieć, że gotowy obwarzanek powinien ważyć ok. 8-12 dkg, mieć odpowiednią grubość i charakterystyczną (nie za twardą) skórkę, a przede wszystkim ciągnioną strukturę, tak żeby łatwo dało się odrywać kawałek po kawałku.

bajgiel
Bajgiel

Bajgle, wywodzące się z żydowskiej tradycji piekarskiej. (l. poj. bajgiel, z jidysz bàjgełe, z niem. Bügel, Biegel dosł. ‘obręcz, pałąk’, od biegen ‘wyginać), są z kolei spłaszczonymi, okrągłymi bułkami, mniejszymi od obwarzanków (chodzi o średnicę), z niewielką dziurką w środku. Podczas przygotowania nie splata się ich z wałeczków ciasta, lecz tworzy od razu jednolitą szeroką (3-3,5 cm) warstwę.

Przed wypiekiem bajgle również poddaje się obwarzaniu (dlatego ktoś może się upierać, że także są obwarzankami, ich odmianą), a gdy wypłyną na powierzchnię wody, posypuje się je makiem, solą bądź sezamem. Wyjątkowy smak bajgle zawdzięczają dodatkom (miodowi i przyprawom), które podczas obwarzania dodaje się do  wrzątku.

Bajgle można jeść same, ale posmarowane masłem, smakują jeszcze bardziej. W „Lajkoniku” sprzedaje się je również jako kanapki z kurczakiem, szynką czy salami z dodatkiem zielonej sałaty, przypraw i sosu.

Wreszcie precle (l. poj. precel, z niem. Brezel). To także odmiana obwarzanków, lecz o strukturze ciasta o wiele twardszej i kruchej. Są też precle od obwarzanków dużo cieńsze.

precel
Precel

Cechą charakterystyczna wytwarzania precli pozostaje to, że przed obwarzaniem – odpowiednio uformowane w kształt przypominający cyfrę osiem bądź figurę geometryczną z trzema dużymi otworami – macza się je na krótko w ługu, czyli sodzie kaustycznej.

W ten sposób na preclach tworzy się charakterystyczna, brązowawa skórka, pod którą znajduje się smaczny miąższ.

 MACIEJ MALINOWSKI

Skomentuj

Reklama

Kurs Akademia WordPressa

Trzy stopnie do perfekcyjnego zarządzania stroną WWW. Kurs wprowadza w zagadnienia administrowania witryny internetowej opartej na WordPressie.
Przewiń do góry