StartWszystkie wpisyKasiu, weź się do nauki (nie: za naukę)

Nie wszyscy wiedzą, że czasowniki brać się i wziąć się w znaczeniu ‘zaczynać jakąś czynność’ lub ‘zaczynać się czymś zajmować’ łączą się wyłącznie z przyimkiem do i z dopełniaczem, np.

– Weź się wreszcie, Kasiu, do nauki;

– Zabierz się w końcu do sprzątania pokoju;

– Bierzcie się do odrabiania lekcji, bo całe popołudnie spędziliście przy komputerze.

Nie należy więc mówić (a już tym bardziej pisać):

– Weź się wreszcie, Kasiu, z a  naukę!;

– Zabierz się w końcu  z a  sprzątanie pokoju;

– Bierzcie się  z a  odrabianie lekcji, bo całe popołudnie spędziliście przy komputerze.

Używanie w tej sytuacji konstrukcji brać się za coś, czyli z przyimkiem za, uważa się za kalkę składniową przeniesioną na grunt polszczyzny z języka rosyjskiego (браться за что нибудь – [wym. brat’sja za czto nibud’]).

Przyimkiem za, owszem, wolno się posłużyć, ale wyłącznie wtedy, gdy czasowniki brać się, wziąć się wchodzą w związek z nazwą części ciała, a więc występują w znaczeniu dosłownym ‘chwytać się za coś’.

Można zatem brać się za ręce czy za ramiona, za głowę, za boki, za włosy. Poprawnie mówi się i pisze wziąć się z kimś za bary, tzn. zmagać się z kimś fizycznie (np. w zapasach) bądź wdawać się w bójkę, w szarpaninę. Także przenośnie możliwy jest zwrot brać się za bary z czymś, co znaczy ‘zmagać się z czymś, starać się coś pokonać, próbować rozwiązać jakiś problem’, np.

– Brać się za bary z życiem;

– Wziąć się za bary z trudnościami.

Niestety, nie zawsze przestrzega się tego ustalenia normatywnego. Nie raz i nie dwa pojawiają się w tekstach prasowych błędne konstrukcje zdaniowe w rodzaju:

– Wreszcie policja wzięła się  z a  stadionowych chuliganów;

– Poradziła koleżance, żeby stanowczo wzięła się  z a  siebie.

Kiedy w grę wchodzą rzeczowniki osobowe czy zaimki, nie bardzo daje się użyć z czasownikami brać się i wziąć się przyimka do. Zwroty Wreszcie policja wzięła się  d o  stadionowych chuliganów i Poradziła koleżance, żeby stanowczo wzięła się  d o  siebie brzmią nie najlepiej.

W tym wypadku całość należy przeredagować i napisać: Wreszcie policja wzięła się do walki ze stadionowymi chuliganami i Poradziła koleżance, żeby stanowczo wzięła się do pracy nad sobą.

Pan Literka

Przewiń do góry