Miesięczne Archiwum: Październik 2016

Dalibóg

Dalibóg (albo krótsze dalbóg), pisane niekiedy z wykrzyknikiem jako dalibóg!, dalbóg!, to słowo mocno dzisiaj archaiczne, ale spotykane jeszcze w powieściach czy poematach (np. w Waszych lekturach szkolnych). Dlatego powinniście wiedzieć, co znaczy i...

Sofa, ale puf

Słowo „puf” jest zapożyczeniem rodzaju męskiego z języka francuskiego („le pouf”), więc nie ma powodu zmieniać mu rodzajowość gramatyczną na gruncie polszczyzny…

Pisownia: <em>minimaksowy</em>

Pisownia: minimaksowy

W matematyce rozważa się zagadnienia minimaksowe, czyli w dużym uproszczeniu takie, w których maksymalizacja jednej zmiennej wiąże się z minimalizacją drugiej. Czy dobrze mi się wydaje, że wobec tego pisownia „mini-maksowy” byłaby bardziej zgodna...

Kto to jest sukcesor?

Wbrew temu, co można by w pierwszej chwili sądzić, słowo sukcesor nie oznacza ‘tego, kto odniósł sukces’. Nie wolno zatem powiedzieć czy napisać, że Tomek wygrał szkolny konkurs wiedzy o społeczeństwie, jest więc sukcesorem...

Egodokument

Jest to stosunkowo nowe słowo, nieodnotowywane jeszcze w słownikach. Ale musi być pisane łącznie…

Frazeologia: dlaczego <em>pięta</em>?

Frazeologia: dlaczego pięta?

Szanowni Państwo, zastanawia mnie rola „pięty” we frazeologii. Mamy „chwalipiętę”, „wiercipiętę”. Słyszałem też powiedzenie „niech ci pójdzie w pięty” (nawiasem mówiąc, nie wiem, co właściwie znaczy). Czy wiadomo, skąd owa „pięta” się wzięła? Co...

Dlaczego <em>szwendać się…</em>

Dlaczego szwendać się…

Szanowni Państwo, dopiero zajrzenie do słownika uświadomiło mi, że poprawna pisownia potocznego czasownika to „szwendać”, a nie „szwędać”. Zauważyłem zresztą, że jest to błąd popełniany przez ludzi. Czy można prosić o przybliżenie etymologii tego...

Zlatynizowane hellenizmy

Zlatynizowane hellenizmy

Dlaczego nie mamy dziś musejonów, nie mówimy o bitwie pod Aktionem czy o tym że stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego był Bizantion (przemianowany przez cesarza Konstantyna Wielkiego na Konstantynopol), a zamiast tego mamy muzea, mówimy o...

Ortografia: polskie <em>Wybrzeże</em>

Ortografia: polskie Wybrzeże

Szanowni Państwo, zgodnie ze słownikiem ortograficznym słowo wybrzeże powinnam zapisać od dużej litery, jeśli chodzi o ‘polskie wybrzeże nad Bałtykiem’. Czyli w moich zdaniach musi być duże „W”: „W środkowym pasie polskiego Wybrzeża znajdują...

<em>Demellowski</em> – przymiotnik dzierżawczy od nazwiska <em>de Mello</em>

Demellowski – przymiotnik dzierżawczy od nazwiska de Mello

Szanowni Państwo, jak powinna wyglądać pisownia przymiotnika dzierżawczego od nazwiska de Mello? Demellowski? Z wyrazami szacunku Czytelnik Tak. Przymiotnik dzierżawczy wywiedziony z nazwiska de Mello brzmi: czyj? Demellowski (stąd wielka litera, np. piękne Demellowskie...

O oboczności: <em>nowa płyta Kayah</em> i <em>nowa płyta Kai</em>

O oboczności: nowa płyta Kayah i nowa płyta Kai

Szanowni Państwo, porada http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/b-Kayah-b;2050.html budzi moją wątpliwość. Według niej powinniśmy pisać np. nowa płyta Kayah zamiast nowa płyta Kai, co wygląda dziwnie. SWTiK zaleca jednoznacznie: „(…) Wymowa decyduje również o tym, że np. imię...

Odmiana nazwiska <em>Noji</em>

Odmiana nazwiska Noji

Dzień dobry, proszę o poradę, jak należy odmieniać nazwisko Noji. Pozdrawiam Beata Rączka Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na nietypową grafię nazwiska Noji, czyli połączenie liter j oraz i po samogłosce –o. W polszczyźnie...