Miesięczne Archiwum: Sierpień 2016

Prycza (nie: prycz)

Prycza to inaczej ‘prymitywne łóżko, rodzaj szerokiej ławy zbitej z desek’. Słowo to zapożyczyliśmy dawno temu z języka niemieckiego (die Pritsche) w lekko zmodyfikowanej postaci fonetycznej (cząstka -ri– przeszła w -ry-, a cząstka -tsche-...

Nomada

Jest to spolonizowany męski galicyzm o zakończeniu -e (nomade) i dlatego otrzymał brzmienie „żeńskie” z wygłosowym -a…

Zdezelowany (rower)

Czasownika zdezelować, czyli ‘doprowadzić do skrajnego zużycia’, używa się we współczesnej polszczyźnie stosunkowo rzadko i może dlatego wiele słowników już go nie zamieszcza. Te, które to jednak czynią, traktują ów bezokolicznik jako książkowy, czyli...

Kolokwializm

Kolokwializm

W zamyśle ma on chronić osoby, które powiedzą coś potocznego, przed ewentualną ripostą ze strony odbiorców niezadowolonych z tego, że w wypowiedziach oficjalnych w świetle telewizyjnych kamer czy mikrofonów ktoś pozwala sobie na słowną dezynwolturę.

„Przestań miąć (nie: mnąć) serwetę”

Czasownik miąć (‘marszczyć, międlić, miętosić, gnieść coś’) może sprawić mówiącym i piszącym sporo kłopotu. Przede wszystkim przekręcana już bywa jego postać bezokolicznikowa – na mnąć, co jest niedopuszczalne. Dzieje się tak dlatego, że w...

Powstanka

Jest to jak najbardziej poprawny słowotwórczo, neutralny odpowiednik słowa powstaniec (powstan- + -iec // powstan- + -ka), wpisujący się w ciąg feminatywów tworzonych od rzeczowników męskich zakończonych na -ec (np. zesłanka, wybranka, mieszkanka, zmartwychwstanka, posłanka,...

Mieć kuku na muniu

Tytułowe powiedzenie jest frazeologizmem dość starym, znanym już w przedwojennej polszczyźnie potocznej. Mówi się tak niekiedy żartobliwie, kiedy ma się na myśli to, że ‘ktoś nie jest przy zdrowych zmysłach, dziwnie się zachowuje’. W...

Szlauch

Okazuje się,  że wymawianie słowa „szlauch” z końcową głoską f , tzn. [szlauf], pozostaje naleciałością gwarową